'Covid - 19' epidemiological control in India / ଭାରତରେ 'କୋଭିଡ୍ - ୧୯' ମହାମାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ

 

ଭାରତରେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରଥମେ ୩୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦ରେ କେରଳରେ ୱୁହାନରୁ ଫେରିଥିବା ଜଣେ ଛାତ୍ରଙ୍କଠାରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା । ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ସଂକ୍ରମିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ସମୁଦାୟ (ସମନ୍ୱିତ) ସଂଖ୍ୟା ବର୍ତ୍ତମାନ ୮ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ଭାରତ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୦.୧୬ ପ୍ରତିଶତ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଭାରତ ହେଉଛି ଏକ ବିଶାଳ ଦେଶ, ଯାହାର ଭୌଗଳିକ କ୍ଷେତ୍ର ୩୨, ୮୭ ୩୪୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଏବଂ ସମୁଦାୟ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧୩୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ । ଅଧିକାଂଶ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଭୌଗଳିକ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ବହୁତ ବଡ଼ । ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟାରେ ସାମାଜିକ ଚାଲିଚଳନ ତଥା ସହାବସ୍ଥାନ ନିମନ୍ତେ ବାସଗୃହର ଢ଼ାଞ୍ଚା ଇତ୍ୟାଦିକୁ ନେଇ ମହାମାରୀର ପ୍ରକୋପ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ।    

 

କୋଭିଡ଼-୧୯, କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ, ଆମ ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ମାର୍ଗ ଭାରତରେ ବିସ୍ତାର ହୋଇଗଲାଣି । ଗୋଟିଏ ରୋଗୀ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଖାପାଖି ୧୯ ଲକ୍ଷ ରୋଗୀ ସହିତ ଦେଶର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଭୂତାଣୁ ବ୍ୟାପି ସାରିଛି । ବିଡ଼ମ୍ବନା ଏହି ନୋଭେଲ ଭୂତାଣୁ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜଣା ନାହିଁ, ତେଣୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରୋଗ ଏକ ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିସାରିଲାଣି । ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ଆଇସିଏମଆର (ଇଣ୍ଡିଆନ କାଉନସିଲ ଅଫ ମେଡିକାଲ ରିସର୍ଚ୍ଚ) ସାମାଜିକ ଦୂରତା ପ୍ରୋଟୋକଲ, ନିରାକରଣ, ପରିଚାଳନା କରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ, ଉପଦେଶ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ନୋଭେଲ କରୋନା ଭୂତାଣୁ ବିଷୟରେ ସମୀକ୍ଷା, ସଂପ୍ରସାରଣ, ପ୍ରସାରଣର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଧାରା, ସଂଜ୍ଞା, କିଛି ମୌଳିକ ପରାମର୍ଶ, ନିରାକରଣ, ଚିକିତ୍ସା ଏବଂ ପରିଚାଳନା ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ଅନୁସରଣ କରାଯାଉଛି; ଯେପରି ମାମଲା ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟରେ ରଖାଯାଇପାରିବ ସେଥିପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉଛି ।

 

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିଷେଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଜାନୁୟାରୀରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବିମାନବନ୍ଦର ଏବଂ ସୀମା କ୍ରସିଂରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସ୍କ୍ରିନିଂ, ଫେବୃୟାରୀ ମାସରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ୱାଣ୍ଟିନ୍ ନୀତିର ପରିଚୟ, ଭିସା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ, ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସଠାରୁ ସର୍ବସାଧାରଣ ସମାବେଶକୁ ସୀମିତ ରଖିବା, ସୀମା ଯାଞ୍ଚ, ବନ୍ଦ, କୋଭିଡ଼ -  ୧୯ ପରୀକ୍ଷା, ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଟ୍ରେନ୍ ସେବା ବାତିଲ, ଘରୋଇ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ସ୍ଥଗିତ, ୨୧ ଦିନ ସମଗ୍ର ଦେଶର ଲକଡାଉନ ଏପ୍ରିଲ ମାସରୁ ମେଇ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକଡାଉନ୍ ଅବଧିକୁ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇଥିଲା ।

 

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ କୋଭିଡ଼-୧୯ ମହାମାରୀର ପୂର୍ବାନୁମାନ ପାଇଁ ଏକ୍ସପେନ୍ସିନାଲ୍ ମଡେଲ୍, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ମଡେଲ୍ ଏବଂ ସସପେସିବଲ୍ ଇନଫେସିଟିଭ୍ ସସପେସିବଲ୍ (SIS) ମଡେଲ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଏକ୍ସପେନ୍ସିନାଲ୍ ମଡେଲ୍: ଏକ ମହାମାରୀ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏକ୍ସପେନ୍ସିନାଲ୍ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଇପାରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକାରେ ୨୦୧୪-୧୫ ଇବୋଲା ମହାମାରୀ ଏକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ବିସ୍ତାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା ​​। ଆମେ ଏକ୍ସପୋନ୍ସନାଲ୍ ମଡେଲ୍ ଅନୁସାରେ ଯେଉଁଠାରେ a ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ (ତାରିଖ) ରେ ସଂଗୃହିତ ନିଶ୍ଚିତ ମାମଲା, 𝑦𝑦0 ହେଉଛି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜନସଂଖ୍ୟା, μmm ହେଉଛି ସର୍ବାଧିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର; ପ୍ରଥମ ନିଶ୍ଚିତ ସଂକ୍ରମଣରୁ ସମୟ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ସମୟ । 𝑦𝑦 = 𝑦𝑦0 × 𝑒𝑒𝑒𝑒𝑒𝑒 (μmm × 𝑡𝑡𝑡𝑡𝑡𝑡𝑡𝑡) ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।

 

ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ମଡେଲ୍: କେତେକ ମହାମାରୀ ଏକ S ଆକୃତିର ବକ୍ର (ସିଗମଏଡ୍ ବକ୍ର) ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ, ମହାମାରୀ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ; ତାପରେ, ଏହା ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର (ସଂକ୍ରମଣ-ହାର) ବୃଦ୍ଧି କରିବ, ଏବଂ ଶେଷରେ, ଏହା ସମୟ ସହିତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାରକୁ ସମତଳ କରିବ । ନିମ୍ନଲିଖିତ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ମଡେଲ୍ ଯାହା = 𝐾𝐾 × 𝑦𝑦0𝑦𝑦0 + (𝐾𝐾 - 𝑦𝑦0) × 𝑒𝑒𝑒𝑒𝑒𝑒 (−μ𝑚𝑚 × capture),

ଯେଉଁଠାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଆକାର; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାରାମିଟରଗୁଡିକ ଏକ୍ସପୋନ୍ସେନାଲ୍ ମଡେଲ୍ ପରି ସମାନ ଅର୍ଥ ।

ସଂକ୍ରମିତ ସଂକ୍ରାମକ (SIS) ମଡେଲ୍: ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସଂକ୍ରମିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ସଂକ୍ରମଣକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଥିବା SIS ମଡେଲ୍ ଏକ ବନ୍ଦ ଜନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହା ଏକ ସମୟ ଗତିଶୀଳ ମଡେଲ ଯାହା ସଂକ୍ରମିତ ଏବଂ ସଂକ୍ରମିତ ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ କମ୍ପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ସମୟ ସହିତ ବଦଳିଥାଏ ଯାହା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୀକରଣ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ:

𝑑𝑑 = −𝛽𝛽𝑁𝑁 + 𝛾𝛾𝛾𝛾; 𝑑𝑑 = 𝛽𝛽𝑁𝑁 - 𝛾𝛾𝛾𝛾।

ଉପରୋକ୍ତ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୀକରଣରେ, ଆମେ ସଂକ୍ରମିତ (S) ଜନସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହାର, ଇନଫ୍ଲେକ୍ସନ୍ ଆଡକୁ, ଏବଂ ସଂକ୍ରମିତ (I) ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହାର । ମଡେଲ୍ ଦୁଇଟି ପାରାମିଟର ଅନୁମାନ କରେ, ଯଥା 𝛽𝛽, ଯାହା ୟୁନିଟ୍ ସମୟ ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ହାରାହାରି ସମ୍ପର୍କ ସଂଖ୍ୟା, ଏବଂ 𝛾𝛾, ଯାହାକି = 1𝐷𝐷 ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ସମୟ ସହିତ (ବିଶେଷ ଭାବରେ, ଏହା ହେଉଛି ସେହି ସମୟ ଯେଉଁଥିରେ a ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୋଗୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ରମିତ କରିପାରେ) ଏଠାରେ N । N = S + I ସହିତ ସମୁଦାୟ ଜନସଂଖ୍ୟା ଆକାରକୁ ସୂଚିତ କରେ ।

 

ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ମିଳିତ ଭାବରେ ଲକଡାଉନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିଷେଧକ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ଭାରତ ସରକାର ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ପନ୍ଥା ବିଚାର କରୁଥିବା ଜଣାଯାଏ । ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଦୈନିକ ସଂକ୍ରମଣ ହାର ଯୋଜନା କରିଥାନ୍ତି । ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନ ପାଇଁ ଦୈନିକ ସଂକ୍ରମଣ ହାର (DIR) ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଥିବା ଜଣାଯାଏ । DIR = (ପ୍ରଦତ୍ତ ଦିନରେ ସମୁଦାୟ ସକ୍ରିୟ ମାମଲା - ପୂର୍ବ ଦିନରେ ମୋଟ ସକ୍ରିୟ ମାମଲା) / ପୂର୍ବ ଦିନରେ ମୋଟ ସକ୍ରିୟ ମାମଲା ।

 

ଗତକାଲି ଠାରୁ ସକ୍ରିୟ କୋଭିଡ଼-୧୯ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି, ଗତକାଲି ଠାରୁ କୌଣସି ନୂତନ ସକ୍ରିୟ ମାମଲା ନଥିବାବେଳେ ଶୂନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦିନଠାରୁ ମୋଟ ସକ୍ରିୟ ମାମଲା ହ୍ରାସ ହେବାବେଳେ DIR ଏକ ସକରାତ୍ମକ ମୂଲ୍ୟ ନେଇଥାଏ । ବିଶେଷକରି ଏକ ରାଜ୍ୟରେ ସଂକ୍ରମଣର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନରେ ଏକ DIR ମୂଲ୍ୟ ୧ ରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯେତେବେଳେ ସମୁଦାୟ ସକ୍ରିୟ ମାମଲା ଗତକାଲି ୫ ରୁ ଆଜି ୨୦ କୁ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ସେତେବେଳେ DIR ମୂଲ୍ୟ ହେଉଛି (୨୦-୫) /୫ = ୩. ସଂକ୍ରମଣ ହାରରେ ଭିଜୁଆଲ୍ ଟ୍ରେଣ୍ଡ ଆମକୁ କୋଭିଡ଼-୧୯ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ପ୍ରଦାନ କରିପାରୁଛି  । ଏହି ସବୁ ଆକଳନ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣରେ ମହାମାରୀଜନିତ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିପାରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଏ ଓ ସରକାର ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ ପଥଗାମୀ ଥିବା ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚିତତାକୁ ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।