Use of mask to prevent viral infections / ଭୂତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ ପାଇଁ ମାସ୍କ ବ୍ୟବହାର

 

କୋଭିଡ଼-୧୯ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହିତ ଅତି କମରେ ୧୫ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ସମ୍ପର୍କ ଓ ୬ ଫୁଟ, କିମ୍ବା ୨ ମିଟରରୁ କମ ଦୂରତା ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ଫଳରେ ଏହି ଭୂତାଣୁ ଦ୍ୱାରା ସଂକ୍ରମିତ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଏ । ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଶ କିମ୍ବା ଛିଙ୍କିବା ସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଏହା ଅଧିକ ବ୍ୟାପୀ ଥାଏ ।

 

ଆବଦ୍ଧ ଭୂତାଣୁ ଏକ ସକରାତ୍ମକ-ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ‘ଏକକ-ଷ୍ଟ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍’ RNA ‘ଜିନୋମ’ ଏବଂ ୧୨୦ ନେନୋ ମିଟର’ର ‘ହେଲିକାଲ୍ ସିମେଟ୍ରିର’ ଏକ ‘ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓକାପସିଡ୍’ ଧାରଣ କରିଥାଏ । ଭୂତାଣୁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ସଂକ୍ରମଣ ହେବା ପାଇଁ ଅନେକ ଯଥାର୍ଥ ପଥ ଅଛି । ଭୂତାଣୁ ବହନ କରୁଥିବା କଣିକାର ମାନବ ପରମାଣୁ କାଶ / ଛିଙ୍କିବା ଏବଂ ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା / କଥାବାର୍ତ୍ତା ରୁ ଘଟିଥାଏ । ‘ଭାଇରାଲ୍ ଶେଡିଙ୍ଗ’ର ଏହି ଯନ୍ତ୍ର କୌଶଳଗୁଡିକ ବଡ଼ ବୁନ୍ଦା ଏବଂ ଛୋଟ ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ୍’ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି, ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ୫.୫ ମାଇକ୍ରୋ ମିଟର ଆକାରରେ ପୃଥକ କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପୃଥକ ବିଚ୍ଛେଦ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ବାୟୁରେ ରହିବା ସମୟ ତଥା ମାନବ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପଥରେ ଜମା ହେବା ଢ଼ାଞ୍ଚାଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣିତ କରିଥାଏ ।  ଭୂତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ (ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ଜମା) କିମ୍ବା ପରୋକ୍ଷ (ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଜମା) ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ବାୟୁବାହୀ (‘ଡ୍ରପଲେଟ୍’ ଏବଂ ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ୍’) ମାର୍ଗ ମାଧ୍ୟମରେ ହୁଏ । ବ୍ୟକ୍ତି / ବସ୍ତୁ ଦୂଷିତ ହେବା ପାଇଁ ବଡ଼ ବୁନ୍ଦା ସହଜରେ ବାୟୁରୁ ବାହାରିଯାଏ । ଏହାର ବିପରୀତରେ, ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ’ଗୁଡିକ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ବାୟୁରେ ବିସର୍ଜନ ହୋଇଥାଏ । ସିଧାସଳଖ କିମ୍ବା ପରୋକ୍ଷ ଯୋଗାଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରସାରଣ ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥାଏ, ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ୍’ ମାଧ୍ୟମରେ ବାୟୁବାହୀ ପ୍ରସାରଣ ଏକ ବିସ୍ତାରିତ ଦୂରତା ଏବଂ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ । ନିଶ୍ୱାସପ୍ରାପ୍ତ ଭୂତାଣୁ ବହନ କରୁଥିବା ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ’ ମାନବଙ୍କ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ସିଧାସଳଖ ଜମା ହୁଏ ।

 

ଆନ୍ତମାନବ ସଂକ୍ରମଣ ଉପରେ ପୂର୍ବ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଶୀଳ ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକ ‘ଇନ୍‌ଫ୍ଲୁଏଞ୍ଜା’ ଭୂତାଣୁ, SARS-CoV-1, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାଜନିତ କରୋନା ଭୂତାଣୁ (MERS-CoV) ସହିତ ଅନେକ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଭୂତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣରେ ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ’ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ସୂଚିତ କରିଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ବାୟୁବାହୀ  କରୋନା ଭୂତାଣୁ MERS-CoV ବଞ୍ଚିବାର ଦୃଢ଼ ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ, ପ୍ରାୟ ୬୪ ପ୍ରତିଶତ ‘ମାଇକ୍ରୋଅର୍ଗାନ୍ସ’ ସଂକ୍ରମିତ ୬୦ ମିନିଟ୍ ପରେ ପରମାଣୁକରଣ ପରେ ୨୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ଉତ୍ତାପରେ ଏବଂ ୭୯ ପ୍ରତିଶତ ଆପେକ୍ଷିକ ଆର୍ଦ୍ରତାରେ ରହିଥାଏ ​​। ଅନ୍ୟ ପଟେ, ଦ୍ରୁତ ଭୂତାଣୁ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ମାତ୍ର ୫ ପ୍ରତିଶତ ବଞ୍ଚିବା ସହିତ ୬୦ ମିନିଟ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ୩୮ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲିସିୟସ ଉତ୍ତାପରେ ଏବଂ ୨୪ ପ୍ରତିଶତ RH (ଲାଲ ରକ୍ତ କଣିକା ପୃଷ୍ଠରେ ମିଳୁଥିବା ଏକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରୋଟିନ୍) ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେବାର ସୂଚାଇଥାଏ । ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡିକ SARS-CoV-2 ର ସ୍ଥିରତାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ’ରେ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂତାଣୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି ।

 

ଅନେକ ମାନଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭବତଃ ତାପମାତ୍ରା, ଆର୍ଦ୍ରତା, ବାହ୍ୟ ଶାରୀରିକ ଏବଂ ଜୈବିକ ଚାପ ପ୍ରତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜୀବ ‘ମାଇକ୍ରୋବାୟଲ୍’ ପ୍ରତିରୋଧ ଏବଂ ସୌର ନୀଳ ରଶ୍ମି ‘ଅଲଟ୍ରାଭାଇଓଲେଟ୍’ (UV) ବିକିରଣ ସହିତ ବାୟୁରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜୀବ ‘ମାଇକ୍ରୋ ଅର୍ଗାନଜୀବ’ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ବିତରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଭୂତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସପ୍ରାପ୍ତ ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ’ର ଆକାର ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ଏକାଗ୍ରତା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ, ଯାହା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ପରିମାଣ (ମାତ୍ରା) ଏବଂ ଢ଼ାଞ୍ଚାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ । ସାଧାରଣ ନାକ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସହିତ (ଯଥା, ୧ ନେନୋ ମିଟର ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡ ‘∼1 m · s −1’ ବେଗରେ), ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଭୂତାଣୁ ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଜମା ହୋଇଯାଏ । ବିଶେଷ ଭାବରେ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତରଳ କଣିକା ‘ଏରୋସୋଲ୍’ ୨.୫ ମାଇକ୍ରୋ ମିଟର ରୁ ଛୋଟ ପଦାର୍ଥ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଭିତରକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚେ । ଏଥିସହ, ‘ଭାଇରାଲ୍’ ସଂକ୍ରମଣର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣଗତ ଏବଂ ଅସାମାଜିକ ବାହକ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ସର୍ବାଧିକ ‘ଭାଇରାଲ୍’ ଭାର ଲକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭରେ ଘଟିଥାଏ, ଯାହା ଲକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା SARS-CoV-2 ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଅସାମାଜିକ ସଂକ୍ରମଣକୁ ସୂଚାଇଥାଏ । ତେଣୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ଭୂତାଣୁଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ପାଇଁ ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବା ଏକ ସରଳ ଉପାୟ ହୋଇପାରେ ।